«Урал батыр» — башҡорт халҡының иң боронғо һәм бөйөк мифологик эпосы (кубаир), кешелектең донъяны танып белеүе, изгелек менән яуызлыҡ көрәше, үлемһеҙлеккә ынтылыш тураһындағы фәлсәфәүи ҡомартҡы.

Төп йөкмәткеһе һәм геройҙары
Сюжет үҙәгендә — ер йөҙөнә кешеләрҙе, тәбиғәтте һаҡларға һәм бәхетле итергә килгән Урал батырҙың батырлыҡтары. 

• Төп герой (Урал) — кешеләрҙең именлеге өсөн йәнен дә йәлләмәгән, бөтә яуызлыҡты, үлемде еңергә тырышҡан батыр.
• Шүлгән — Уралдың ағаһы. Ул яуызлыҡ, ер аҫты донъяһы көстәренә бирелә.
• Хомай — Самрау батшаның ҡыҙы, күк йөҙөндә йәшәүсе ҡош-ҡыҙ, Урал батырҙың һөйгәне.
• Уралдың улдары — Иделле, Нуғош, Яйыҡ һәм туғанының улы Хакмар. Улар тәбиғәтте, һыуҙы, ерҙе яҡлаусылар. Эпоста уларҙың исемдәре Көньяҡ Урал йылғалары (Ағиҙел, Нуғош, Яйыҡ, Һаҡмар) менән бәйле.